Słowniczek terminów używanych w katalogu
Katalog, etykiety fiolek i notatki w bazie wiedzy posługują się zwięzłym słownictwem, a kilka jego słów znaczy węziej, niż mogłoby się wydawać. Poniższe hasła definiują je w znaczeniu potocznym, po jednym akapicie, w porządku alfabetycznym. Pojęcia ściśle związane z raportem analitycznym, takie jak procent powierzchni, czas retencji czy masa monoizotopowa, znajdują się w notatce bazy wiedzy o terminach analitycznych.
A
Acetylacja. Modyfikacja polegająca na przyłączeniu grupy acetylowej do łańcucha, zwykle na końcu N. Zmienia masę i ładunek na tym końcu, a nazwa związku to odnotowuje.
Agonista. Cząsteczka, która wiąże receptor i uruchamia związaną z nim odpowiedź, zamiast ją blokować. Słowo określa tryb działania badany w pracy, a nie właściwość przypisywaną któremukolwiek z tu opisanych odczynników.
Amidowanie. Modyfikacja na drugim końcu łańcucha, w której końcowa grupa kwasowa staje się amidem. Podobnie jak acetylacja zmienia masę i ładunek, a nazwa kończąca się na NH2 to oznacza.
Aminokwas. Element budulcowy peptydu, zawierający grupę aminową, grupę kwasową i łańcuch boczny, który odróżnia go od pozostałych. Dwadzieścia tworzy standardowy zestaw, z którego zapisuje się sekwencje.
Analog. Związek celowo zbudowany blisko innego, z określoną zmianą sekwencji lub modyfikacją. Słowo oznacza związek strukturalny i nic więcej: analog to inna cząsteczka.
F
Fiolka. Małe szklane naczynie, w którym dostarczany jest materiał, zamknięte gumowym korkiem i kapslem. Na etykiecie podano związek, ilość i numer partii.
I
In vitro. Praca wykonywana poza organizmem żywym: w probówce, na płytce, w kolumnie lub w innym naczyniu na stanowisku pracy. To właśnie środowisko, do którego dostarczane są te odczynniki.
K
Kapsel. Metalowy pierścień, który dociska gumowy korek do szyjki fiolki i zamyka się go narzędziem do zaciskania. Nienaruszony kapsel pokazuje, że uszczelnienie nie zostało naruszone.
Koniec N i koniec C. Dwa końce łańcucha. Koniec N ma wolną grupę aminową i od niego zapisuje się sekwencję; koniec C niesie grupę kwasową i ją zamyka.
L
Liofilizat i liofilizacja. Liofilizacja, czyli suszenie sublimacyjne, usuwa wodę z zamrożonego roztworu w próżni. Pozostaje liofilizat: suchy placek w fiolce, czyli postać, w jakiej dostarczane są peptydy.
M
Masa molowa. Masa jednego mola związku w gramach na mol, wyliczona ze wzoru sumarycznego. To ona przelicza mg/ml na stężenie molowe, co robi kalkulator stężenia.
Masa nominalna. Ilość peptydu, jaką deklaruje się i napełnia fiolkę, wartość podana na etykiecie i ta, z której zwykle liczy się stężenie. Opisuje napełnienie, a nie zawartość netto.
Materiał referencyjny. Materiał, którego właściwości są ustalone na tyle dobrze, że może służyć jako porównanie w metodzie analitycznej. Pojęcie jest ścisłe, a żaden tu opisany produkt nie jest dostarczany jako certyfikowany materiał referencyjny.
Mieszanka. Pojedyncza fiolka zawierająca więcej niż jeden peptyd, liofilizowane razem w stałych proporcjach. Katalog podaje składniki każdej z nich. Mieszankę zamawia się wtedy, gdy składniki są potrzebne w jednym roztworze.
N
Numer CAS. Identyfikator rejestrowy nadawany przez Chemical Abstracts Service określonej substancji, pozwalający nazwać ją jednoznacznie. Nie każdy peptyd go ma, a postać solna może mieć inny numer.
P
Partia. Ilość materiału wytworzona i zwolniona jako jedna seria, oznaczona numerem partii na etykiecie. Wyniki analityczne odnoszą się do partii, a nie do produktu w ogólności.
Peptyd. Łańcuch aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi, krótszy od białka. W praktyce długość rozdziela oba słowa bez ostrej granicy, zwykle od kilku do kilkudziesięciu reszt.
R
Rekonstytucja. Rozpuszczenie liofilizatu z powrotem w cieczy przez dodanie odmierzonej objętości rozpuszczalnika. Objętość wynika z kalkulatora, a sposób wykonania tego kroku opisuje baza wiedzy.
Reszta. Pojedynczy aminokwas w obrębie łańcucha, liczony po odjęciu wody utraconej przy tworzeniu wiązania peptydowego. Peptyd o dziesięciu resztach to dziesięć aminokwasów połączonych jeden za drugim.
Rozpuszczalnik. Ciecz, w której rozpuszcza się substancja stała. Trzy rozpuszczalniki z tego katalogu to woda bakteriostatyczna, woda sterylna i roztwór kwasu octowego, dostarczane jako roztwory we własnych butelkach.
Roztwór kwasu octowego. Woda z dodatkiem niewielkiej ilości kwasu octowego, stosowana wtedy, gdy peptyd wolno rozpuszcza się w samej wodzie. Niższe pH wprowadza do roztworu niektóre sekwencje. Sprzedawany jako woda z kwasem octowym.
S
Sekwencja. Kolejność reszt w peptydzie, zapisana od końca N do końca C kodami trzyliterowymi lub jednoliterowymi. Zmiana jednej reszty oznacza inny związek.
W
Wiązanie peptydowe. Połączenie dwóch aminokwasów, powstające, gdy grupa kwasowa jednego łączy się z grupą aminową następnego, a woda odchodzi. Nadaje łańcuchowi szkielet i kierunek.
Woda bakteriostatyczna. Woda z alkoholem benzylowym jako konserwantem, który ogranicza wzrost drobnoustrojów po przekłuciu korka. Typowy wybór dla roztworu, z którego pobiera się materiał wielokrotnie. Sprzedawana jako woda bakteriostatyczna.
Woda sterylna. Woda bez dodatków, wolna od żywych drobnoustrojów. Nadaje się do roztworu przygotowywanego i zużywanego, a nie przechowywanego i wielokrotnie pobieranego, ponieważ nie zawiera konserwantu. Sprzedawana jako woda sterylna.
Wyłącznie do badań naukowych. Warunek, na jakim sprzedawane jest wszystko w tym sklepie: odczynnik chemiczny do pracy laboratoryjnej, nieprzeznaczony do stosowania u ludzi lub zwierząt ani jako żywność czy lek. Przepisy dotyczące tego, kto może posiadać odczynnik, są lokalne, więc należy stosować się do przepisów własnej instytucji i kraju. Polityka wyłącznie do badań naukowych określa to w całości.
Wzór sumaryczny. Liczba atomów każdego pierwiastka w cząsteczce, zapisana jako C, H, N, O i S z ich liczbami. Z niego wynikają zarówno masa molowa, jak i masa obliczona do spektrometrii mas.
Z
Zawartość netto peptydu. Udział peptydu właściwego w substancji stałej fiolki, bez przeciwjonu i zatrzymanej wody. Jest niższa od masy nominalnej, a niektóre metody tego wymagają.